Author: tixij.zeal
Date: July 17, 2019
in: Educational
Share to Facebook Share to Twitter More...

BARAYTI NG WIKA – Uri At Ang Mga Halimbawa Nito

BARAYTI NG WIKA – Sa paksang ito, malalaman natin ag mga uri ng barayti ng wika at mga halimbawa ng bawat isang uri nito.

BARAYTI NG WIKA

Kilala rin sa Ingles na “variety”, ito ang snhi ng pagkakaiba ng uri ng lipunan nating ginagalawan, heograpiya, edukasyon, okupasyon, edad, kasarian, at kung minsan, ang uri ng pangkat etniko.

Mga Uri

May walong uri ng barayti ng wika: Idyotek, Dayalek, Sosyolek / Sosyalek, Etnolek, Ekolek, Pidgin, Creole, at Register.

1. Idyotek

Ito ay ang personal na paggamit ng salita ng isang indibidwal. Bawat indibidwal ay may istilo sa pamamahayag at pananalita.

Halimbawa:

  • “Magandang Gabi Bayan” – Noli de Castro
  • “Hoy Gising” – Ted Failon
  • “Hindi ka namin tatantanan” – Mike Enriquez
  • “Di umano’y -” – Jessica Soho

2. Dayalek

Ito ay nalilikha ng dahil sa heograpikonog kinaroroonan. Ang barayti na ito ay ginagamit ng mga tao ayon sa partikular na rehiyon o lalawigan na tnitirhan.

Halimbawa:

  • Tagalog – “Mahal kita”
  • Hiligaynon – “Langga ta gd ka”
  • Bikolano – “Namumutan ta ka”
  • Tagalog – “Hindi ko makaintindi”
  • Cebuano – “Dili ko sabot”

3. Sosyolek / Sosyalek

Uri ng barayti na pansamantala lang at ginagamit sa isang partikular na grupo.

Halimbawa:

  • Te meg, shat ta? (Pare, mag-inuman tayo)
  • Oh my God! It’s so mainit naman dito. (Naku, ang init naman dito!)
  • Wag kang snobber (Huwag kang maging suplado)

4. Etnolek

Ginawa ito mula sa salita ng mga etnolonggwistang grupo. Nagkaroon nga iba’t ibang etnolek dahil sa maraming mga pangkat na etniko.

Halimbawa:

  • Palangga – Sinisinta, Minamahal
  • Kalipay – saya, tuwa, kasiya
  • Bulanim – pagkahugis ng buo ng buwan

5. Ekolek

Ito ay kadalasang ginagamit sa ating tirahan. Ito ay kadalasang nagmumula sa mga bibig ng bata at matanda.

Halimbawa:

  • Palikuran – banyo o kubeta
  • Papa – ama/tatay
  • Mama – nanay/ina

6. Pidgin

Wala itong pormal na estraktura at tinawag ding “lengwahe ng wala ninuman”. Ginagamit ito sa mga tao na nasa ibang lugar o bansa.

Halimbawa:

  • Ako punta banyo – Pupunta muna ako sa banyo.
  • Hindi ikaw galing kanta – Hindi ka magaling kumanta.
  • Sali ako laro ulan – Sasali akong maglaro sa ulan.

7. Creole

Ito ay ang pinaghalo-halong salita ng indibidwal, mula sa magkaibang lugar hanggang sa naging personal na wika.

Halimbawa:

  • Mi nombre – Ang pangalan ko
  • Yu ting yu wan, a? – Akala mo espesyal ka o ano?
  • I gat planti kain kain abus long bikbus – Marami akong uri ng mga hayop sa gubatan.

8. Register

Ito ay espesyalisadong ginagamit sa isang partikular na pangkat o domain. May tatlong uri nito:

  • Larangan – naayon ito sa larangan ng taong gumagamit nito
  • Modo – paano isinasagawa ang uri ng komunikasyon?
  • Tenor- ayon sa relasyon ng mga-naguusap

Halimbawa:

  • Jejemon
  • Binaliktad
  • Pinaikli sa teks

BASAHIN DIN: Ibong Adarna – Buod Ng Isang Sikat Na Epikong Pilipino

Share to Facebook Share to Twitter More...

comment(s) for this post "BARAYTI NG WIKA – Uri At Ang Mga Halimbawa Nito". Tell us what you think abut this post by leaving your comments below.

{ 0 comments… add one }

Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.